CBS vandaag

In het eerste kwartaal van 2026 waren er voor het derde kwartaal op rij meer werknemers met een flexibele arbeidsrelatie dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. In het eerste kwartaal hadden 2,7 miljoen werknemers van 15 tot 75 jaar een flexibele arbeidsrelatie. Dat zijn er 63 duizend meer dan een jaar eerder. Ook hadden meer werknemers een vaste arbeidsrelatie (60 duizend), al is deze toename kleiner dan in eerdere kwartalen. Bijna 1,5 miljoen mensen werkten als zelfstandige, 88 duizend minder dan een jaar eerder. De afname was het sterkst onder zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Het aantal zelfstandigen daalde voor het vijfde kwartaal op een rij. In totaal hadden ruim 9,8 miljoen mensen betaald werk, 35 duizend meer dan een jaar eerder. In de afgelopen twee jaar is de stijging van het aantal werkenden afgevlakt en in mei daalde dit aantal.

In het eerste kwartaal waren er meer werknemers met een flexibele arbeidsrelatie dan een jaar eerder. Dit komt vooral doordat er meer werknemers werken als oproep- of invalkracht werken, of in een tijdelijke arbeidsrelatie zonder uitzicht op een vast dienstverband. Daar staat tegenover dat het aantal uitzendkrachten en werknemers met een tijdelijke arbeidsrelatie met uitzicht op een vast dienstverband afnam.

In het eerste kwartaal van 2026 werkten ruim een miljoen werknemers als oproep- of invalkracht. Ruim een kwart van hen is 25 jaar of ouder. Van hen zijn 130 duizend werknemers tussen de 25 en 45 jaar en 145 duizend tussen de 45 en 75 jaar.

De meeste oproep- of invalkrachten zijn jonger dan 25 jaar. Vergeleken met een jaar eerder nam het aantal oproep- of invalkrachten toe in alle leeftijdsgroepen, maar steeg het sterkst onder 25-plussers.

Mogelijk verdwijnen vanaf 2028 nulurencontracten voor de meeste oproepkrachten. Zij moeten dan een zogenoemd bandbreedtecontract krijgen. Daarin wordt er een minimum- en een maximumaantal uren afgesproken. Alleen jongeren, studenten en AOW-gerechtigden mogen dan nog op basis van nulurencontracten werken.

In 2025 maakten 1 758 mensen een einde aan hun leven, gemiddeld bijna 5 per dag. Het zelfdodingscijfer was het afgelopen jaar 9,7 zelfdodingen per 100 duizend inwoners en in 2010 voor het laatst zo laag. Tussen 2010 en 2024 lag het tussen 9,9 en 11,2 per 100 duizend inwoners.

Vergeleken met andere leeftijdsgroepen is het zelfdodingscijfer het hoogst onder vijftigers en zestigers. Het zelfdodingscijfer houdt rekening met de groei van de bevolking en dat mensen steeds ouder worden.

In de periode 2007 tot en met 2024 kwamen zelfdodingen in verhouding het meest voor onder vijftigers, in 2025 onder zestigers. In 2025 was 37 procent van alle mensen die een einde aan hun leven maakte een vijftiger of zestiger. Het ging om 14 zelfdodingen per 100 duizend inwoners van 50 tot 70 jaar oud.

Het aantal zelfdodingen onder 70- en 80-plussers lag de afgelopen 25 jaar op gemiddeld 13 per 100 duizend mensen. Onder dertigers en veertigers komt zelfdoding — vergeleken met jongeren — ook vaak voor (12 zelfdodingen per 100 duizend mensen). Onder tieners en twintigers komt zelfdoding van alle leeftijdsgroepen het minst voor.

Met 13,4 op 100 duizend inwoners was het zelfdodingscijfer onder mannen ruim twee keer zo hoog als bij vrouwen (6,1 per 100 duizend). Bij 80-plussers is het verschil tussen mannen en vrouwen het grootst, met een bijna drie keer zo hoog zelfdodingscijfer bij mannen. Onder tieners is het verschil het kleinst: 1,3 keer zo hoog bij jongens.

Onder tieners en twintigers is het aantal zelfdodingen vooral bij jonge vrouwen in de laatste 25 jaar toegenomen. Bij meisjes van 10 tot 20 jaar nam het toe van gemiddeld 1,2 per 100 duizend meisjes tussen 2000 en 2005 naar gemiddeld 2,5 per 100 duizend tussen 2020 en 2025. Daarmee is de relatieve stijging in die groep het grootst. In 2025 maakten 29 meisjes van 10 tot 20 jaar een einde aan hun leven. Bij jonge vrouwen van 20 tot 30 jaar nam het aantal zelfdodingen toe van gemiddeld 4,0 per 100 duizend inwoners tussen 2000 en 2005 tot gemiddeld 6,5 per 100 duizend inwoners tussen 2020 en 2025.

Zelfdoding is onder tieners de belangrijkste doodsoorzaak. Van alle tieners die in 2025 overleden, overleed 22 procent door zelfdoding. Dat is vaker dan door verkeersongevallen. Ook bij twintigers was zelfdoding de belangrijkste doodsoorzaak: bij 28 procent van de sterfgevallen ging het om zelfdoding.

Onder jongeren is de verhouding tussen zelfdoding en verkeersdoden in de afgelopen tientallen jaren veranderd. Vijftig jaar geleden stierven jongeren onder de 30 jaar het vaakst door een verkeersongeval. Van de 10- tot 30-jarigen die in 1975 overleden was bij 33 procent een verkeersongeval de doodsoorzaak en zelfdoding bij 9 procent. In 2025 was een verkeersongeval de doodsoorzaak bij 15 procent van de overleden jongeren, terwijl 26 procent overleed door zelfdoding.

Een jaar eerder was dit 20,2 procent. In totaal steeg het verbruik van hernieuwbare energie naar 401 petajoule (PJ), 11 procent meer dan een jaar eerder. Deze stijging komt vooral doordat het erg zonnig was en doordat het verbruik van biokerosine is toegenomen. Het totale energieverbruik daalde naar 1767 PJ.

Ruim een derde (34 procent) van de hernieuwbare energie is afkomstig uit biomassa, in totaal 137 petajoule (PJ). Een petajoule komt overeen met de energie die nodig is om ongeveer 26 duizend woningen te verwarmen. In 2025 werd 13 procent meer energie uit biomassa verbruikt dan een jaar eerder. Dat komt vooral doordat er steeds meer biobrandstoffen gebruikt worden voor vervoer.

In 2025 is er 33 PJ biodiesel verbruikt, 11 procent meer dan een jaar eerder. Het verbruik van biokerosine steeg naar 14 PJ, bijna anderhalf keer zoveel als een jaar eerder. Het verbruik van biobenzine bleef met 11 PJ ongeveer gelijk.

Het verbruik van windenergie is in 2025 ten opzichte van een jaar eerder met 4 procent toegenomen naar 121 PJ. Deze stijging is minder groot dan in de afgelopen jaren. Er zijn in 2025 weinig nieuwe windmolens bijgeplaatst.

De productie van windenergie op land is met 1 procent toegenomen, op zee is de toename 7 procent. Dat komt doordat windmolens die in 2024 nieuw in gebruik genomen zijn, in 2025 voor het eerst een heel jaar gedraaid hebben.

Er is 93 PJ zonnestroom in 2025 opgewekt, 19 procent meer dan in 2024. Dat komt vooral doordat de zon veel scheen. Daarnaast zijn er weer meer zonnepanelen bijgekomen. Daardoor is het opgesteld vermogen, dat is de maximale opwekcapaciteit van alle zonnepanelen bij elkaar, met 5 procent toegenomen.

Steeds meer hernieuwbare energie uit warmtepompen

De bijdrage van warmtepompen blijft toenemen. 34 PJ aan warmte is met behulp van warmtepompen uit buitenlucht en de bodem gehaald. Dat is 9 procent van de totale hoeveelheid hernieuwbare energie.

Het gebruik van hernieuwbare energie verschilt sterk tussen sectoren. Dat heeft onder andere te maken met het type energie dat per sector gebruikt wordt. Om het gebruik van hernieuwbare energie te stimuleren zijn er op Europees niveau streefdoelen per sector afgesproken.

In 2025 verbruikten gebouwen (woningen en de dienstensector) 597 PJ energie. Daarvan kwam 32 procent uit hernieuwbare bronnen. Het streefdoel voor 2030 is minimaal 49 procent. Het grootste deel van het hernieuwbare energieverbruik is hernieuwbare elektriciteit, waarvan ongeveer een vijfde uit eigen opwek, bijvoorbeeld door zonnestroom van zonnepanelen op daken.

De industrie is een energie-intensieve sector. In 2025 verbruikte deze sector 1036 PJ aan energie, waarvan 419 PJ ingezet als grondstof (bijvoorbeeld olie voor de productie van plastics). Van dit verbruik was 87 PJ hernieuwbaar (8 procent). Het streefdoel voor 2030 is minimaal 19,7 procent. Van de hernieuwbare energie is 0,2 PJ gebruikt als grondstof. Energie als grondstof is ingewikkelder te vervangen door hernieuwbare alternatieven zoals biomassa of hernieuwbare waterstof, omdat daarvoor in de meeste gevallen het productieproces moet worden aangepast.

In vijf jaar tijd is het aandeel hernieuwbare energie in Nederland het sterkst gegroeid van alle EU-lidstaten, met 127 procent. In 2024 stond Nederland met 20,2 procent op de achttiende plek van de EU-27. In 2019 was dat nog plek vijfentwintig. Zweden heeft met 62,8 procent het hoogste aandeel hernieuwbare energie en België met 14,3 procent het laagste.

In 2030 moet het aandeel hernieuwbare energie in de EU minimaal 42,5 procent zijn. Om dit gezamenlijke doel te halen, is voor ieder land een eigen doel afgesproken. Voor Nederland is dat 39 procent.

Voor 4,9 duizend van hen is in 2022 een Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. Daarvan ronden 2,4 duizend statushouders (49 procent) de inburgering succesvol binnen 3 jaar af. Dit zijn 17,2 duizend statushouders en 5,7 duizend gezins- en overige migranten. Om in te burgeren moeten zij de Nederlandse taal leren en stappen zetten om mee te doen in de maatschappij. Voor 4,9 duizend van deze 17,2 duizend mensen met een asielstatus (28 procent) is in datzelfde jaar een PIP opgesteld. Dit is een eis om met het inburgeringstraject te kunnen starten.

Gezins- en overige migranten zijn grotendeels zelf verantwoordelijk voor de inburgering. Van de 3,1 duizend gezins- en overige migranten voor wie in 2022 een PIP is opgesteld, rondden er 1,1 duizend (36 procent) het inburgeringstraject binnen drie jaar succesvol af. This will call Highcharts error #16, but sankey.js is not included on cbs.nl, and it needs to be included after highcharts.js.

Voor iedere migrant wordt een inburgeringstraject op maat gemaakt, met verschillende leerroutes. Mensen met een asielstatus volgen meestal de B1-route (62 procent), waarbij het leren van de Nederlandse taal zoveel mogelijk wordt gecombineerd met betaald werk. Bijna een op de drie volgt de Z-route, die zich richt op redzaamheid en meedoen in de samenleving De Onderwijsroute (6 procent) is bedoeld om deelnemers te laten instromen in het beroepsonderwijs, hoger onderwijs of wetenschappelijk onderwijs. Gezins- en overige migranten volgen vaker de B1-route (91 procent) en soms de Z-route (9 procent).

Statushouders die de Onderwijsroute volgen, zijn vaker binnen drie jaar klaar met inburgeren (60 procent) dan statushouders die de B1-route (51 procent) of Z-route (44 procent) volgen. Onder gezins- en overige migranten is dit bij de B1-leerroute 36 procent en bij de Z-route 31 procent.

Van de statushouders die in 2022 inburgeringsplichtig werden, heeft 43 procent op enig moment na huisvesting in de gemeente een baan in de periode tot eind 2025. Voor personen die de B1-route volgen, is dit 50 procent. Meer cijfers over arbeidsdeelname zijn te vinden op het vernieuwde dashboard Statistiek Wet Inburgering.

Als een van de voornaamste databronnen voor de media is het CBS nauw verbonden met de journalistiek. Ook dit jaar was daarom het instituut weer betrokken bij De Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs van Nederland. Op 6 mei vond in Den Haag voor de twintigste keer de uitreiking van De Tegel plaats. Die dag komt er in een zaal van Het Nationale Theater een groep studenten bijeen. Studenten journalistiek die zijn uitgenodigd om met een aantal experts enkele dilemma’s rondom data-onderzoek met elkaar te bespreken. Eén van die experts is Tanja Traag , hoofdsocioloog en woordvoerder bij het CBS. De andere drie sprekers zijn datajournalisten van NRC, De Volkskrant en 1Twente.

Tanja Traag mag de middag aftrappen en legt de studenten een dilemma voor dat nauw verbonden is met haar werk als woordvoerder. ‘Bij een talkshow werd onlangs aandacht besteed aan de demonstratie rondom het asielzoekerscentrum in Loosdrecht,’ vertelt Traag. ‘Er werden mensen op straat geïnterviewd die zich negatief uitlieten over de komst van zo’n centrum. Vervolgens haalde de presentator cijfers aan die zouden aantonen dat de meerderheid van de mensen negatief is over de opvang van asielzoekers in hun buurt.’ Maar volgens Traag waren deze cijfers uit hun verband gerukt en laten cijfers van het CBS een ander beeld zien. ‘Wat is in zo’n situatie onze taak?’ vraagt ze vervolgens aan de studenten.

De studenten krijgen bij ieder dilemma een aantal minuten om te overleggen. Daarna bespreken ze klassikaal hoe zij het probleem zouden aanvliegen. ‘Het zou goed zijn er als bij alle live-uitzendingen een factchecker aanwezig was. Die zou dit soort uitspraken tijdens het gesprek zelf kunnen controleren en verbeteren,’ oppert een student. Uit een ander groepje klinkt gemompel. ‘Dat is niet haalbaar. En in principe heb je daar toch ook backstage een redactie voor?’ Vervolgens krijgt Traag de vraag of en waarom het CBS hier niet publiekelijk op reageert. ‘Een van de belangrijkste taken van het CBS is onafhankelijk en objectief blijven,’ antwoordt de woordvoerder. ‘Bij zo’n politiek geladen onderwerp zou het kunnen lijken alsof we een kant kiezen terwijl we dat niet doen.’ Een aantal studenten knikt begrijpend.

De andere sprekers dragen dilemma’s aan uit het eigen vakgebied. Zo legt Volkskrantjournalist Pepijn de Lange enkele databronnen voor die hij gebruikte bij een stuk over de oorlog in Oekraïne. ‘Vinden jullie deze bronnen betrouwbaar,’ vraagt hij aan de studenten. Jordi Dam , teamleider datavisualisatie en infographics bij NRC, roept de vraag op of het visueel maken van data niet altijd een beetje misleidend is. ‘Je maakt altijd een keuze in wat je wel laat zien en wat je weglaat.’ Keuzes waar volgens Dam op de redactie soms best wat discussie aan voorafgaat. ‘Maar die overwegingen krijgt de lezer niet mee. Die ziet alleen het plaatje dat wij uiteindelijk in de krant zetten.’

De dilemma’s leveren geanimeerde discussies op. ‘Belangrijk’, vindt Jelle Broekroelofs , media-adviseur bij het CBS en jurylid van De Tegel . ‘Dataonderzoek speelt een steeds grotere rol binnen de journalistiek. Dat zie je ook terug bij de kanshebbers van vanavond.’ Journalisten hebben volgens Broekroelofs altijd behoefte aan objectieve, betrouwbare cijfers. ‘Het CBS maakt zulke data en we delen onze kennis en kunde graag met de media.’ Sinds vorig verzorgt het CBS dan ook datacursussen voor journalisten. ‘Als wij journalisten kunnen helpen om de juiste cijfers te vinden en deze goed te interpreteren is onze missie geslaagd!’

Het programma is afgelopen. In een andere zaal eten de studenten een snelle maaltijd voordat ze gezamenlijk naar de uitreiking gaan. Traag kijkt terug op een geslaagde middag. ‘Iedereen deed erg leuk mee en er kwamen goede gesprekken op gang,’ aldus de woordvoerder. ‘Heel leuk om te zien dat studenten zich betrokken voelen bij deze thema’s.’

Industriële producenten verwachten in 2026 3 procent minder te investeren in gebouwen, machines, vervoermiddelen of computers dan in 2025. De metaalindustrie verwacht de sterkste afname (-19 procent). De meubelindustrie verwacht wat meer te investeren dan vorig jaar. Naar verwachting gaat bijna een vijfde van de investeringen naar verduurzaming en energiebesparing. Bedrijven in vijf bedrijfstakken hebben tussen half januari en half mei 2026 vragen beantwoord over investeringen in materiële activa, zoals gebouwen, machines, vervoermiddelen of computers. In het najaar van 2025 verwachtten industriële ondernemers nog ruim 5 procent meer te investeren in 2026. Dit hangt mogelijk samen met een voorzichtiger investeringsklimaat en met investeringen die eerder waren gepland maar inmiddels zijn uitgesteld of heroverwogen.

De basismetaal- en metaalproductenindustrie verwacht in 2026 19 procent minder te investeren dan in 2025. Dit komt mede doordat in 2025 grote investeringen werden gedaan. Binnen die branche zijn het vooral bedrijven in de vervaardiging van basismetalen die een sterke afname voorzien. Producenten in de elektrotechnische en machine-industrie verwachten 10 procent minder te investeren.

Er zijn ook bedrijfstakken die juist een toename verwachten. Zo gaan producenten uit de overige industrie (vooral meubelindustrie) ervan uit 33 procent meer te investeren in 2026. Ook ondernemers uit de raffinaderijen en chemische industrie verwachten hogere investeringen.

Van het totale bedrag aan verwachte investeringen in 2026 wijzen industriële producenten 6 procent toe aan circulair produceren, waaronder het hergebruik van grondstoffen en afvalstoffen, en 7 procent aan energiebesparing. Hierbij kan gedacht worden aan isolatie, een warmtepomp of zonnepanelen. Industriële producenten geven aan dat zo’n 6 procent van de verwachte investeringen te maken heeft met vermindering van uitstoot. Voor de voedingsindustrie is dit 10 procent.

Voor de hele industrie hangt 4 procent samen met digitale investeringen. Binnen de industrie verwacht de overige industrie (waaronder de meubelindustrie) in verhouding de meeste investeringen in digitalisering.

Ondernemers in de raffinaderijen en chemische industrie investeerden in 2024 voor 3,6 miljard euro in gebouwen, machines en andere vaste activa. Dat is 1 procent meer dan een jaar eerder, waarmee deze branche opnieuw de grootste industriële investeerder was. In de elektrotechnische en machine-industrie groeiden de investeringen met 52 procent het sterkst. Ook de transportmiddelenindustrie investeerde fors meer dan in 2023 (26 procent). Daarentegen namen de investeringen in de papier- en grafische industrie (-33 procent) en de metaalindustrie (-16 procent) duidelijk af. Per saldo stegen de investeringen in de totale industrie met 7 procent.

Investeringsverwachtingen verschillen vaak enigszins van gerealiseerde investeringen. Dat komt onder meer doordat projecten vertraging oplopen of worden uitgesteld, bijvoorbeeld door leveringsproblemen, vergunningstrajecten of veranderende economische omstandigheden.

Naast de 399 duizend werklozen zijn er 3,2 miljoen mensen die niet kortgeleden naar werk hebben gezocht en/of daarvoor niet direct beschikbaar waren. Daarom worden zij niet tot de beroepsbevolking gerekend. Dit zijn vooral mensen die met pensioen zijn of niet kunnen werken omdat ze ziek of arbeidsongeschikt zijn. Het aantal mensen buiten de beroepsbevolking, de niet-beroepsbevolking, nam de afgelopen drie maanden toe met gemiddeld 11 duizend per maand.

Eind mei telde UWV 199,4 duizend WW-uitkeringen. Daarmee is het aantal uitkeringen lager dan eind april (-1,8 procent). Er kwamen in mei 19,0 duizend nieuwe uitkeringen bij en er werden 22,8 duizend uitkeringen beëindigd. In bijna alle sectoren nam het aantal WW-uitkeringen af. De daling was het grootst in de landbouw, groenvoorziening en visserij (-6,5 procent), bouw (-6,0 procent) en bij de uitzendbedrijven (-5,6 procent). In deze sectoren daalt het aantal uitkeringen meestal vanaf het voorjaar omdat er meer seizoenswerk is.

De werkloosheid kan toe- of afnemen door vier verschillende stromen. Door twee van deze stromen daalt de werkloosheid. De eerste is de stroom van werklozen die een baan vinden (152 duizend). De tweede is de stroom van werklozen die stoppen met zoeken en de arbeidsmarkt, en dus de beroepsbevolking, verlaten (102 duizend). In totaal waren er in mei 254 duizend mensen niet meer werkloos die drie maanden eerder nog wel werkloos waren.

Er zijn ook twee stromen waardoor de werkloosheid stijgt. Dit zijn werkenden die hun baan verliezen ( 125 duizend ) en mensen die zich eerder niet aanboden op de arbeidsmarkt, maar nu op zoek zijn naar werk ( 111 duizend ). Als zij niet meteen werk vinden, worden ze onderdeel van de werkloze beroepsbevolking. Hierdoor waren er in mei 236 duizend personen werkloos die dat drie maanden eerder nog niet waren. Doordat de uitstroom groter was dan de instroom daalde het aantal werklozen in de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand.

Het aantal mensen met werk daalde in mei vooral doordat er meer mensen stoppen met werken en de arbeidsmarkt (tijdelijk) verlaten en er tegelijkertijd minder mensen vanuit de niet-beroepsbevolking de arbeidsmarkt betreden en direct een baan vinden. In de afgelopen twee jaar is de stijging van het aantal werkenden afgevlakt. Het aantal zelfstandigen daalde in die periode terwijl het aantal werknemers wel nog toenam.

Het CBS publiceert iedere maand over de beroepsbevolking volgens de richtlijnen van de International Labour Organization (ILO). De bijbehorende indicatoren, de werkzame en werkloze beroepsbevolking, worden wereldwijd gebruikt om de conjuncturele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt te beschrijven. Daarbij zijn maandcijfers essentieel. Daarnaast publiceert UWV maandelijks over het aantal WW-uitkeringen. Deze UWV-cijfers over uitkeringen zijn niet een-op-een vergelijkbaar met de indicatoren over de beroepsbevolking. Voor meer uitleg over de verschillen tussen de bronnen, zie de technische toelichting .

Door een brand in een datacenter kreeg het CBS een technische storing waardoor mensen tijdelijk geen vragenlijsten konden invullen. Door de lagere respons is de onzekerheid in de resultaten over april en mei groter dan gebruikelijk. De cijfers over april en mei in dit bericht zijn daarom voorlopig en kunnen worden bijgesteld.